ظاهر آن بيش نباشد ، و حكّاكان يشب سبز را براى امتحان جوهريان ببرند و آن را آستر كنند و نگينهاى دوپاره و سه‌پاره سازند و نيكو جلا دهند . شبهى چون صابونى باشد . و لعل زرد را همچنين از آن نگينه با آستر جز به جلا نتوان دانست . و طريق معرفت رنگ آستر و اصل زمرّدها كه رنگ كنند آن است كى بگيرند مصطكى مدبّر صافى كرده كه پيش ازين در صفت انواع ملّون كرده شده است و آن را بر سر دو چوب پاره كنند و به آتش نهند و قدرى زعفران يا زردچوبه به غايت نرم سوده و قدرى نيل به غايت مسحوق درهم آميزند ، چنانك سبزى با حلاوت حاصل آيد . پس آن دو چوب پاره را كه مصطلكى بر سر آن كرده بودند به آتش فحم نرم‌نرم مىدارد و برهم مىمالد تا اجزاى رنگ با اجزاى مصطكى امتزاجى كامل گيرد و نگاه دارند تا مصطكى بر آتش جوش برنيارد كه اگر جوش برآرد آن رنگ تباه شود . پس آن رنگ نرم كرده را در ميان آستر و اصل زمرّد كم‌رنگ بنهند رنگى خوب گيرد به غايت ، زمرّد ريحانى برون آيد ، و اگر سبز ظلمانى باشد به غايت سياه و خواهند كه آن را صفا دهند . صفا دادن زمرّد پاره‌اى صدف روشن بىعيب فراگيرند به مقدار نگين پاره‌اى به اندازهء نگين زمرّد و آن را به شيرهء مصطكى ملّون كنند و به زير نگين زمرّد اگر آستر ندارد بنهند و اگر آستر دارد بر زبر آن وصل كنند ، لونش گشاده شود و صفا گيرد ، و اگر